Zaktualizowano: 20 maja 2026

Odmiany wierzby koszykarskiej — charakterystyka i dobór do stanowiska

Wierzba koszykarska nie jest jednym gatunkiem, lecz grupą kilku spokrewnionych taksonów, których pędy od wieków służą do wyplatania. Na mokrych gruntach rolnicy mają do wyboru kilka dobrze przebadanych gatunków — różniących się zarówno budową pędów, jak i tolerancją na stojącą wodę.

Salix viminalis — wierzba wiciowa

Najbardziej rozpowszechniony gatunek uprawny w Polsce. Rośnie szybko — pędy roczne mogą osiągać od 150 do ponad 250 cm w korzystnych warunkach. Liście są wąskie, lancetowate, od spodu srebrzystosiwe. Gatunek toleruje długotrwałe zalewanie, choć zbyt trwałe stagnowanie wody przez cały sezon wegetacyjny osłabia wzrost.

W Polsce uprawiana jest głównie na glebach gliniasto-ilastych w dolinach rzecznych. Znane odmiany selekcyjne, takie jak 'Gigantea' czy lokalne klony, cechują się wydłużonymi pędami i zmniejszoną rozgałęzialnością — co ułatwia zbiory.

Gatunek osiąga optymalną produkcję na glebach o odczynie pH 5,5–7,0 i umiarkowanym nawożeniu azotowym. Nie wymaga intensywnego nawadniania — wystarczy naturalnie wysoki poziom wód gruntowych.

Salix purpurea — wierzba purpurowa

Gatunek o krótszych, cieńszych pędach — zazwyczaj od 80 do 160 cm — które wyróżnia fioletowo-czerwone zabarwienie kory u nasady. Pędy są wyjątkowo elastyczne, co czyni je cennym surowcem do wyplatania drobnych wyrobów: koszy, obręczy i dekoracji.

Salix purpurea rośnie naturalnie nad rzekami na żwirowo-piaszczystym podłożu. Na gruntach gliniastych z zastoiską wodą radzi sobie gorzej niż wierzba wiciowa, ale dobrze sprawdza się na glebach o zmiennym poziomie wód — gdy w zimie jest wysoki, a latem spada.

W uprawie ważne jest regularne cięcie — gatunek nie toleruje wieloletnich pędów na korzyść rocznych, a zaniedbana plantacja szybko traci na jakości surowca.

Salix triandra — wierzba trójpręcikowa

Gatunek szczególnie ceniony w terenach aluwialnych, na madach rzecznych i glebach torfiastych. Pędy roczne osiągają od 100 do 200 cm i cechują się charakterystyczną, ciemnozieloną, lśniącą powierzchnią. Kora łatwo oddziela się od drewna po moczeniu — co ułatwia ługowanie (skórowanie) surowca przed wyplataniem.

Tolerancja na zalewanie jest u tego gatunku wysoka — rośliny mogą przetrwać krótkotrwałe zanurzenie całego pędu podczas wiosennych wezbrań, pod warunkiem że woda nie stagnuje przez więcej niż kilka tygodni.

Odmiany i klony — co warto wiedzieć

Oprócz gatunków podstawowych dostępne są mieszańce i wyselekcjonowane klony. Salix × mollissima (krzyżówka S. viminalis × S. triandra) łączy szybki wzrost pierwszego gatunku z łatwością skórowania drugiego. W Polsce materiał sadzeniowy pochodzi najczęściej z krajowych szkółek lub z kolekcji Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego w Falentach, który od wielu lat prowadzi ocenę odmian wikliny.

• Klony S. viminalis: 'Gigantea', 'Orm', 'Jorr' (z programów skandynawskich)
• Klony S. purpurea: 'Eugenei', 'Green Dicks'
• Klony S. triandra: selekcje krajowe bez nazw handlowych